DPF

DPF = Digitaal Portfolio
In het Engels wordt meestal gesproken over ePortfolio (electronic Portfolio)

---

Als start lijkt het me goed te definieren wat we onder een digitaal portfolio verstaan. Ik vind dat dat nog te weinig gebeurt - het definieren - en geef daarom de definitie die mij tot nu toe het best bevalt.
-- AikevanderHoeff

Een digitaal portfolio bestaat uit:

• Persoonlijk Ontwikkel Plan (POP)
• Producten
• CV
• reflecties (van student zelf) en feedback (van anderen)

---

Portfolio's in het basis- en voortgezet onderwijs

Portfolio en digitaal portfolio

Het CPS omschrijft een leerlingenportfolio als volgt: ?een verzameling zelfgemaakt werk van een leerling in één of meer vak- en of ontwikkelinsgebieden, gemaakt in een bepaalde periode?. Een deel van dit werk is meestal vastgelegd op papier, maar tegenwoordig is vaak een deel digitaal aangeleverd. Omdat digitaal werk makkelijker te bewaren is, wordt daarom door het onderwijs vaak de voorkeur gegeven aan het gebruik van een digitaal portfolio i.p.v. een papieren portfolio. Bovendien stelt dit de leerling/student in staat om geluids- en videofragmenten in zijn portfolio op te nemen. Een ander voordeel van een digitaal portfolio is dat dit via internet bereikbaar is waardoor het portfolio onafhankelijk van plaats en tijd bereikbaar is voor iedereen die aan het portfolio wil werken of het wil bekijken.

Functies van een portfolio

Een portfolio van een kunstenaar heeft als functie aan geïnteresseerden (meestal potentiële opdrachtgevers) te laten zien waartoe de kunstenaar in staat is. Een dergelijk portfolio wordt meestal aangeduid als ?showcase-portfolio? of ?presentatie-portfolio?. Een leerlingenportfolio kan datzelfde doen, maar het kan voor nog veel meer doeleinden gebruikt worden. Aan een leerlingenportfolio kunnen vier functies worden toegeschreven: een portfolio kan gebruikt worden om zoveel mogelijk informatie over de leerling te verzamelen, het kan dienen als reflectie-instrument, het kan gebruikt worden als bewijsinstrument en als etalage waarin leerlingen zichzelf presenteren aan de buitenwereld.

Verzamelportfolio

De meest ?basale? functie van een portfolio is het verzamelen van informatie over de leeractiviteiten en leerprestaties van een leerling. In het portfolio worden cijfers bewaard van repetities, werkstukken etc., maar ook lesroosters en planningen vinden een plaatsje in het portfolio. Het portfolio heeft dan uitsluitend de functie een objectieve weergave te zijn van het leertraject van de leerling.

Bewijsmateriaal

Een portfolio kan ook gebruikt worden als bewijsmateriaal. De leerling kan in zijn portfolio laten zien dat hij beschikt over bepaalde kennis of competenties. De waarde van die bewijzen is soms overigens wel discutabel: welke bewijskracht heeft een rapportcijfer? Of een werkstuk dat door een groep leerlingen gemaakt is?

Etalagefunctie

Een portfolio kan ook gezien worden als de plek waar de leerling laat zien wat hij kan. Dat werkt heel stimulerend: de leerling is trots op zijn eigen presteren en in het portfolio kan hij laten zien wat hij kan. In een portfolio worden de prestaties van de leerling niet vergeleken met die van andere leerlingen, maar met zijn eigen prestaties tot dan toe. De leerling kan zich in het portfolio presenteren op zijn eigen sterke punten. Een digitaal portfolio biedt de mogelijkheid aan leerlingen om zich op een eenvoudige manier te presenteren op het wereldwijde web, een optie die door leerlingen over het algemeen erg gewaardeerd wordt. Wel zal de leerling bij het ontwikkelen van het digitale portfolio zich tevoren moeten realiseren wie toegang krijgen tot zijn portfolio. Wordt het portfolio voor iedereen toegankelijk of krijgen alleen ouders, vrienden en bekenden of toekomstige werkgevers toegang tot het portfolio. Ook is het belangrijk om in de gaten te houden wat de leerling wil presenteren: is het portfolio uitsluitend bedoeld om te laten zien dat hij voldoet aan de door de school of hemzelf gestelde leerdoelen of wordt het portfolio ook gebruikt voor potentiële werkgevers of om een stageplek te verkrijgen?
Een presentatieportfolio biedt het onderwijs veel mogelijkheden om de leerling te coachen hoe hij zich het best aan anderen kan presenteren. Niet alles kun je immers op het web zetten: de netiquetteregels moeten uiteraard gerespecteerd worden. De vraag is ook of de leerling zelf mag bepalen welke informatie wordt opgenomen in het portfolio of dat dit door de school bepaald. Maar ook kan aandacht besteed worden aan hoe je jezelf kunt presenteren aan anderen, bijv. bij het zoeken naar een stageadres of een toekomstige werkgever.

Evaluatieportfolio

Het evaluatieportfolio is bedoeld om leerlingen te laten reflecteren op hun eigen prestaties. Dat kan natuurlijk beperkt worden tot een evaluatie achteraf, maar u kunt er ook voor kiezen de leerling telkens tussentijds te laten reflecteren of de doelen door hemzelf of door u gestelde doelen behaald zijn, of de doelstellingen bijgesteld moeten worden of dat wellicht een ander pad bewandeld moet worden om de doelstellingen te behalen. U kunt als docent bepalen aan welke doelstellingen de leerling moet voldoen en uiteraard spelen daarin de eindtermen van het onderwijs ook een rol. Maar de leerling kan zichzelf ook doelen stellen en daarop reflecteren. U kunt telkens dezelfde vragen volgens een vastgesteld patroon terug laten komen bij een evaluatie, door de leerling bij ieder bestand dat hij in het portfolio plaatst steeds dezelfde vragen te laten beantwoorden, maar u kunt een evaluatie ook meer vrij laten en de leerling zelf laten vertellen hoe hij de opdracht heeft ervaren. De opdrachten en werkstukken kunnen door de leerling zelfstandig geëvalueerd worden, in overleg met de leraar, een stagebegeleider maar ook in overleg met medeleerlingen.

Verschijningsvormen portfolio

Een portfolio maakt vaak deel uit van een digitale leeromgeving, maar dat hoeft natuurlijk niet. De docent kan er ook voor kiezen een digitaal portfolio te gebruiken, zonder dat dit ondersteund wordt door een digitale leeromgeving. Er zijn verschillende kant-en-klare portfolio-softwarepakketten, maar er kan ook gekozen worden voor een andere, meer vrije vorm van een portfolio, die misschien beter aansluit bij de didactische ideeën van de opleiding.

Website

Leerlingen/studenten kunnen bij wijze van portfolio een eigen website bouwen. Dat hoeft helemaal niet zo ingewikkeld te zijn: er is veel software in de handel die het bouwen van een website een fluitje van een cent maken. Ook kunt u op diverse sites terecht om online een site te bouwen. Wat u daarbij wel in de gaten moet houden is of het mogelijk is om zo?n website over te zetten naar een ander domein (zodat de leerling het portfolio ?mee kan nemen? naar een andere school of naar een werkgever) en of de software mogelijkheden biedt om bestanden in verschillende formaten in hun geheel op Internet te zetten. Een website kan goed ingezet worden als presentatie-portfolio.

WebLog

Een andere vorm om een portfolio te bouwen is de leerlingen te vragen een WebLog te bouwen. Op het WebLog doet de eigenaar van het log verslag van wat hem bezighoudt, wat de resultaten zijn en/of wat hij heeft geleerd. Een weblog kan vooral goede diensten doen als evaluatie-portfolio. Het bijzondere van een weblog is dat daar volop ruimte wordt geboden voor reacties op hetgeen de blogger schrijft. Op die manier kunnen hele discussies ontstaan, tussen de leraar en de leerling, maar ook tussen leerlingen onderling.

WiKi

Wie een groep wil laten samenwerken zou kunnen overwegen om daarvoor een WiKi te gebruiken. Het werken met een WiKi is heel eenvoudig en kan iedere leerling zich snel eigen maken. Omdat binnen een Wiki automatisch wordt bijgehouden wie er wat heeft gedaan in de WiKi en wanneer dat is gebeurd, is het voor een docent makkelijk om de activiteit van de leerlingen te volgen.

Software

Er is dus een ruime keuze aan mogelijkheden voor een portfolio. Voordat een keuze gemaakt wordt, zal eerst de vraag beantwoord moeten worden wat de doelstellingen zijn van het werken met een portfolio. Daarnaast kunnen de volgende vragen gesteld worden:
- biedt het pakket de mogelijkheid om delen van het portfolio openbaar toegankelijk te maken via het web, en andere delen af te schermen? Zijn er verschillende niveaus in de toegankelijkheid?
- Biedt de software de mogelijkheid om bestanden in verschillende formaten in te voegen? Denk daarbij aan een powerpointpresentatie die een leerling heeft gemaakt, een spreadsheet en beeld- of geluidmateriaal dat door de leerling zelf vervaardigd is.
- is de informatie uit het portfolio over te zetten naar een eigen omgeving van de leerling; m.a.w. kan de leerling het portfolio ?meenemen? na school?

Extra informatie en links naar sites over portfolio's

portfolio ontwikkeld door het CPS
het digitale Leerling-volg-jezelf-systeem van het APS
informatie van het CINOP over portfolio?s
informatie van Surfnet over portfolio?s in het hoger onderwijs
het al langer bestaande Portfolio Systeem (PFS) van de Educatieve Faculteit Amsterdam
portfolio themasite van Surfnet
vergelijking van verschillende portfoliosystemen voor het hoger onderwijs
Een webbased digitaal portfolio, ontwikkeld door Gerrows Internet Solutions i.s.m. het Centrum voor Nascholing Amsterdam
Kinderportfolio, een ict-ontwikkelproject in het kader van de Subsidieregeling ict-projecten in het onderwijs, uitgevoerd met subsidie van het ministerie van OCenW
het bekendste open source portfolio Open Source Portfolio Initiative (OSPI)

Pagina's die naar hier verwijzen

ELGG | StartPagina